Thép Bản Mã Vuông

Thép bản mã vuông hay còn được gọi là sắt bảng vuông có tên tiếng anh là gusset plate. Được sản xuất bằng cách cắt phôi thép tấm theo độ dày yêu cầu từ dự án, sử dụng chính để gia cố và liên kết các kết cấu thép dân dụng, nhà xưởng và gia công cơ khí khác.

Thông số kỹ thuật cơ bản của thép mã vuônng

1.Kích thước cơ bản

• Kích thước cạnh: Linh hoạt theo yêu cầu, phổ biến 100×100, 150×150,200×200,300×300,500x500mm
• Độ dày: 2mm-60mm. Phổ biến: 3ly,4ly,5ly,6ly,8ly,10ly,12ly,16ly,20ly
• Dung sai kích thước: ±1mm với cắt CNC/Laser/Plasma. ±3mm với cắt oxy gas

2.Mác thép và tiêu chuẩn

• Mác phổ biến: SS400, A36, Q235B, S235JR, CT3
• Tiêu chuẩn: TCVN 1651, JIS G3101, ASTM A36, GB/T 700
• Xuất xứ: Việt Nam, Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ

3.Tính chất cơ học của thép SS400/A36- mác hay dùng nhất

• Giới hạn chảy: ≥ 245 MPa
• Giới hạn bền kéo: 400-550 MPa
• Độ giãn dài: ≥20%
• Độ cứng: 200-250 HB

4.Bề mặt và xử lý

• Thép tấm đen: Bề mặt cán nóng, chưa xử lý, dễ gỉ
• Thép tấm mạ kẽm: Phủ kẽm chống gỉ
• Độ phẳng: Sai số độ phẳng ≤ 3mm/m sau khi cắt
• Mép cắt: Sạch, ít ba via với cắt Laser/CNC. Mép hơi cháy xém với cắt oxy gas

5.Phương pháp cắt hay dùng cho hình vuông

• Cắt CNC Plasma/Laser: Độ chính xác cao ±0.5mm, mép đẹp , phù hợp thép < 25mm
• Cắt oxy gas: Giá rẻ, phù hợp thép dày >20mm

Thép tấm cắt hình vuông thường dùng làm bản mã, đế cột, mặt bích, chi tiết máy

Thành phần hóa học của thép bản mã vuông

Thành phần hóa học của thép tấm cắt hình vuông phụ thuộc vào mác thép. Vì 90% thép tấm cắt hình vuông ở VN dùng mác SS400, A36, Q235B nên mình guiwe 3 mác này cho bạn tham khảo:

1. Thép SS400- JIS G3101 (Nhật)

Dùng phổ biến nhất ở VN

• C: ≤ 0.23%
• Si: ≤ 0.50%
• Mn: ≤ 2.50%
• P: ≤ 0.050%
• S: ≤ 0.050%

2. Thép A36- ASTM A36

Tương đương SS400, hay dùng trong cơ khí, kết cấu

• C: ≤ 0.26% với độ dày ≤20mm
• Mn: 0.80-1.20%
• P: ≤0.040%
• S: ≤0.050%
• Si: 0.15-0.40%
• Cu: ≥0.20%

3. Thép Q235B- GB/T 700 (Trung Quốc)

• C: ≤ 0.20%
• Si: ≤ 0.35%
• Mn: 0.35-1.40%
• P: ≤ 0.045%
• S: ≤ 0.45%

Lưu ý:

1. Càng ít C,P,S thì thép càng dễ hàn, ít giòn. SS400, Q235B có hàm lượng C thấp nên dễ gia công, dễ hnaf
2. Khi cắt bằng Laser/Plasma, thành phần hóa học ảnh hưởng đến chất lượng mép cắt. Thép có C > 0.25% dễ bị cứng mép, nứt khi cắt nhiệt

Ứng dụng chi tiết của thép bản mã hình vuông

Thép tấm cắt hình vuông dùng làm bán thành phẩm cho rất nhiều chi tiết nên có mặt ở hầu hết các ngành công nghiệp. Lý do là cắt vuông sẵn giúp giảm hao hụt, lắp ráp nhanh và độ chính xác cao

1.Xây dựng và kết cấu thép

• Bản mã liên kết: Dùng để nối dầm, cột, giằng trong nhà xưởng, nhà thép tiền chế. Kích thước 150×150, 200×200 là phổ biến
• Đế cột, bản đế móng: Truyền tải trọng từ cột xuống móng bê tông
• Tấm kê, tấm đệm: Cân chỉnh cao độ, chịu lực cục bộ

2.Cơ khí chế tạo

• Mặt bích vuông: Lắp cho hộp số, động cơ, bơm, van công nghiệp
• Chi tiết máy: Làm gá kẹp, đế máy,tấm lót, đối trọng
• Khung máy, vỏ máy: Cắt vuông sẵn giúp hàn lắp nhanh, sai số thấp

3.Hệ thống đường ống & HVAC

• Mặt bích nối ống vuông: Dùng cho ống gió, ống dẫn khí, ống nước cỡ lớn
• Giá đỡ, cùm treo: Làm tấm để bắt bulong treo ống, máng cáp

4. Đóng tàu & cơ khí nặng

• Tấm gia cường: Hàn vào sườn tàu, kết cấu chịu va đập
• Chi tiết chịu lực: Làm tai cẩu, móc treo, tấm chịu mài mòn

6. Ngành năng lượng

• Giá đỡ thiết bị: Dùng trong nhà máy điện, trạm biến áp, năng lượng mặt trời
• Tấm lót móng trụ: Cho trụ điện gió, trụ viễn thông

6.Các ngành khác

• Nội thất công nghiệp: Chân bàn, ghế, kệ sắt công nghiệp
• Giao thông: Biển báo, lan can, gờ giảm tốc

Lý do thép tấm cắt vuông được chuộng là vì tiết kiệm thời gian cắt tại công trình, giảm phế liệu, và đảm bảo đồng đều khi sản xuất hàng loạt

Phân loại thép bản mã hình vuông

Thép tấm hình vuông trong công nghiệp được phân loại theo 4 tiêu chí chính:

1.Phân loại theo mác thép/chất liệu

Đây là cách phân loại quan trọng nhất vì quyết định độ bền, khả năng hàn, chống ăn mòn:

• Thép carbon thường: SS400, Q235B, A36. Chiếm 80% thị  trường,  giá rẻ, dễ gia công, dùng cho kết cấu, bản mã, đế cột
• Thép hợp kim thấp độ bền cao: Q435B, S355JR. Chịu lực tốt hơn SS400 30-40%, dùng cho dầm cầu, khung máy nặng
• Thép chống ăn mòn: Thép Corten A/B, dùng ngoài trời không cần sơn
• Thép không gỉ: SUS304, SUS316. Dùng trong thực phẩm, hóa chất, môi trường biển

2.Phân loại theo xử lý bề mặt

• Thép tấm đen: Cán nóng, bề mặt có lớp oxit, chưa xử lý. Rẻ nhất, dễ gỉ
• Thép tấm mạ kẽm điện phân: Lớp kẽm mỏng 10-20µm, chống gỉ trung bình
• Thép tấm mạ kẽm nhúng nóng: Lớp kẽm dày 60-120µm, chống ăn mòn 20-30 năm ngoài trơì
• Thép tấm sơn chống gỉ: Sơn đỏ, sơn xám Epoxy, Dùng cho kết cấu trong nhà

3.Phân loại theo độ dày

• Tấm mỏng: 2mm-3mm. Dùng cho vỏ tủ điện, vỏ máy
• Tấm trung: 4mm-12mm. Dùng phổ biến nhất cho bản mã, mặt bích
• Tấm dày: 14mm-40mm. Dùng cho đế cột, chi tiết chịu lực lớn
• Tấm siêu dày: >40mm. Dùng trong đóng tàu, cơ khí nặng

4.Phân loại theo phương pháp cắt

• Cắt CNC Plasma/Laser: Mép cắt mịn, sai số ±0.5mm, dùng cho tấm ≤25mm yêu cầu thẩm mỹ cao
• Cắt Oxy gas: mép hơi cháy, sai số ±2-3mm, dùng cho tấm dày >20mm, chi tiết không yêu cầu cao

Quy trình sản xuất thép tấm hình vuông thực chất là 2 giai đoạn: Sản xuất thép tấm cuộn/tấm lớn → cắt thành hình vuông theo yêu cầu.

Giai đoạn 1 : Sản xuất thép tấm gốc

1.Luyện thép: Quặng sắt + than cốc được nấu trong lò cao/LOF để tạo thép lỏng. Điều chỉnh thành phần hóa học ra mác SS400, Q235B, A36…

2.Đúc phôi tấm: Thép lỏng được đúc liên tục thành phôi slab dày 200-250mm

3.Cán nóng: Phôi slab được nung 1200°C rồi đưa qua dàn cán. Ép xuống độ dày 2-60mm thành ép tấm cuộn hoặc tấm lá lớn khổ 1250mm,1500mm, 2000mm

4.Làm nguội & kiểm tra: Tấm thép được làm nguội, kiểm tra cơ tính, siêu âm phát hiện khuyết tật

Giai đoạn 2: Cắt thành hình vuông

1.Cắt sơ bộ: Tấm lớn được cắt ra thành tấm nhỏ hơn bằng máy cắt thủy lực hoặc cắt plasma để dễ vận chuyển

2.Cắt CNC theo bản vẽ:

• Cắt Laser/Plasma/CNC: Lập trình máy cắt theo kích thước 150×150, 200×200..Độ chính xác ± 0.5mm, mép đẹp, phù hợp tấm ≤25mm
• Cắt Oxy Gas: Dùng cho tấm dày >25mm, tốc độ nhanh, giá rẻ nhưng mép bị cháy và sai số lớn hơn

3.Làm nguội & xử lý mép: Mài ba via, làm nguội để tránh cong vênh do nhiệt cắt.

4. Xử lý bề mặt: Mạ kẽm nhúng nóng, phun bi, sơn chống gỉ nếu khách yêu cầu

5.Kiểm tra chất lượng & đóng gói: Do kích thước, kiểm tra độ phẳng, đóng kiện và giao hàng

Lưu ý quan trọng:

• Nếu bạn mua thép tấm cắt vuông, thì xưởng chỉ làm từ bước 6 trở đi. Bước 1-5 là của nhà máy thép
• Chất lượng tấm vuông phụ thuộc 70% vào mác thép gốc và 30% vào công nghệ cắt. Cắt Laser cho độ chính xác cao nhất nhưng chi phí cũng cao nhất